Człowiek

Prawidłowe żywienie ma przede wszystkim zaspokoić potrzeby energetyczne organizmu . Należy przy tym dbać o zrównoważenie bilansu energetycznego człowieka w wieku średnim oraz starszy powinien utrzymywać należną masę ciała zbliżoną do tej , jaką miał w młodości . W celu ustalenia ogólnych zasad w tym zakresie , krajowe oraz międzynarodowe organizacje zajmujące się zagadnieniami wyżywienia ludności opracowują wytyczne do norm zapotrzebowania ustroju człowieka na energię , uwzględniające wiek , płeć , masę ciała , stany fizjologiczne , a przede wszystkim rodzaj pracy . Dla uproszczenia opracowano hipotetyczny model wzorcowego mężczyzny i kobiety w wieku 20/39 lat o średniej masie ciała wynoszącej dla mężczyzny 65 kg i kobiety 55 kg , żyjących w klimacie , w którym średnia roczna temperatura wynosi od 10 C .

Nieprawidłowe żywienie kobiet w czasie ciąży może bardzo źle wpływać na jej przebieg i być przyczyną takich właśnie powikłań jak poronienie , poród przedwczesny , zaśniadgroniasty . Istnieją nawet dowody na związek niedoboru specyficznych składników pokarmowych z określonymi wadami rozwojowymi i chorobami np. niedobór kwasu foliowego może być przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej lub wady pierwotnej cewy nerwowej . Ponadto istnieją dobrze udokumentowane prace wskazujące , że suplementacja kwasem foliowym w okresie przed poczęciem i w ciąży kilkakrotnie zmniejsza ryzyko wystąpienia wady cewy nerwowej , a suplementacja jodem ryzyko wola tarczycy i kretynizmu . Zatem uzupełnienie niedostatków w zakresie żywienia powinno się znaleźć w programach opieki periantalnej . Wszystkie kobiety ciężarne powinny być pod opieką lekarza .

Wadliwe żywienie człowieka obejmuje zarówno niedożywienie , jak też nadmierne spożywanie żywności . Należy także dodać , że przy nadmiernym żywieniu może występować niedobór określonych składników pokarmowych niechętnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu . Może to doprowadzić do powstawania niedoboru składników pokarmowych . Na bardzo szczególną uwagę zasługuje fakt , że powstawanie schorzeń metabolicznych związane jest z długotrwałym , nieraz wieloletnim działaniem wadliwego żywienia . Najbardziej typowe niekorzystne zwyczaje to niewłaściwy rozkład i wielkość posiłków spożywanych w ciągu dnia . Musimy zwracać szczególną uwagę na to co jemy w ciągu dnia aby nasz organizm był zawsze dobrze odżywiony i żebyśmy nie mieli z nim żadnych problemów . W innym wypadku trzeba się udać do lekarza .

Jednym z głównych czynników środowiska zewnętrznego , mających wpływ na organizm człowieka i utrzymanie stanu jego zdrowia , jak racjonalne żywienie . Musi ono odpowiadać w sposób optymalny zapotrzebowaniu na energię i składniki odżywcze , bez których człowiek nie może w pełni wykorzystywać swoją uwarunkowaną możliwość pokarmową i rozwoju fizycznego i umysłowego ani utrzymywać dobrego stanu zdrowia przez całe życie . Prawidłowe żywienie polega nie tylko na zaspokajaniu w sposób optymalny zapotrzebowania organizmu na energię i składniki pokarmowe , lecz także uwzględnia rozłożenie posiłków w ciągu dnia i dobór produktów przeznaczonych do jednorazowego spożywania w taki sposób , aby w każdym podstawowym posiłku oprócz odpowiedniej ilości energii znalazły się wszystkie potrzebne człowiekowi składniki odżywcze .

Potrzeby żywieniowe dzieci i młodzieży w wieku szkolnym stanowią zagadnienia złożone , a zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe nie jest jednoznacznie określone . Dzieci i młodzież w omawianym wieku rosnąc zmieniają się w różne sposoby . Zaznaczają się osobnicze cechy rozwojowe i różne tempo wzrastania . To właśnie rzutuje na ich potrzeby żywieniowe i może czynić je różnymi w zależności od rozwojowego przyrosty masy ciała w granicach 2,3-2,7 kg . Po tym właśnie okresie życia obserwuje się powolny , ale stały wzrost przyrostu masy ciała . Jest to bowiem początek młodzieńczego skoku wzrostowego . Okres młodzieńczy charakteryzują 3 cechy rozwojowe , które bezpośrednio wpływają na zapotrzebowanie energetyczne i na składniki pożywienia , a także bardzo duża wrażliwość nastolatków na spowodowanie zaburzeń w rozwoju , jeśli się tych zjawisk nie bierze pod uwagę w planowaniu całodziennego odżywiania .

Okres przedszkolny dotyczy dzieci 4-5 i 6 letnich . W tym właśnie okresie rozwoju fizycznym trudno znaleźć wyraźne granice , dzielące go od poprzedniego okresu wczesnego dzieciństwa . Roczne tempo przyrostu masy ciała i wzrostu jest podobne i wynosi odpowiednio około 2,5 kg i około 8-10 cm . Szybkość procesów rozwojowych nadal bardzo maleje . nie obserwuje się już nasilonego rozrostu organizmu , ani gwałtownych skoków w przyrastaniu masy i wysokości ciała . Niemniej występuje nieraz duże zróżnicowanie w rozwoju poszczególnych cech fizycznych ciała poszczególnych dzieci . Jedne rosną prędzej i zwiększają wyraźnie masę ciała inne wolniej i mało przyrastają później lub wcześniej niż przeciętnie gubią zęby mleczne itp . Należy wtedy poszukać podobnych modeli w rodzinie . Żeby wszystko było jasne .

Jak wiadomo składniki pokarmowe występują w różnych grupach produktów w różnych ilościach . W dziennej racji pokarmowej należy tak dobrać i zestawić produkty różnych grup , aby dostarczyć ustrojowi dziecka wszystkie niezbędne składniki odżywcze . Podział dziennej racji pokarmowej w zależności od liczby posiłków i odsetka dziennego pokrycia energii . Rodzaj produktu spożywczego wybranego do racji pokarmowej powinien odpowiadać wiekowi dziecka i jego zdolności do żucia o połykania . Żywność , którą można sie zachłysnąć , taką jak orzechy , drobne karmelki , marchewka czy też i winogrona , nie powinna być podawana dzieciom 2-3 letnim . Powinno się to ograniczać spełnianie życzeń dziecka co do częstego pojadania i picia , gdyż to może prowadzić do niewłaściwego spożycia i nadmiernego przyrostu masy ciała .

Pod koniec pierwszego roku i w drugim życia , ze względu na stałe zwalnianie tempa wzrastania , zmniejsza się zapotrzebowanie energetyczne na jednostkę masy ciała . Maleje zainteresowanie dziecka jedzeniem . Liczba posiłków zgodnie z fizjologicznym zapotrzebowaniem dziecka do jedzenia powoduje bardzo często reakcję pod postacią odmowy jedzenia i stąd powstawanie problemów żywienia . O opisanej wyżej fizjologii potrzeb żywieniowych związanych z wiekiem należy informować matkę . Wymienione cechy rozwojowe dziecka w tym właśnie okresie wczesnego dzieciństwa kształtują jego fizjologiczne potrzeby w zakresie żywienia w kierunkach redukcji zapotrzebowania a nie tylko na energię ale i na składniki pokarmowe wyliczane na jednostkę masy ciała . Zalecane dziennie spożycie energii i składników pokarmowych dla dzieci w wieku od 1 do 3 lat . Zalecane dzienne spożycie białka wydawać się może zbyt wysokie . I właśnie w tym wieku zapotrzebowanie na białka pokrywa się przez podawanie białek zwierzęcych .

Sztuczne żywienie niemowląt jest terminem określającym inne żywienie niemowląt , aniżeli karmienie piersią , lecz w okresie , w którym niemowlę powinno być karmione piersią . Porównanie składu chemicznego mleka ludzkiego z krowim opisano w bardzo wielu publikacjach , które doprowadzają do jednoznacznego wniosku , że w warunkach in vitro można odtworzyć składu mleka ludzkiego na bazie mleka . Mleko innych ssaków wykazuje swoistość gatunkową adekwatną do potrzeb jednoimiennego gatunku oseska , natomiast może być nawet szkodliwe dla osesków innego gatunku , szczególnie człowieka , jeżeli stosuje się je w postaci nie zmienionej , nie upodobnionej do mleka ludzkiego . Wszystkie imitacje są niedoskonałe , niemniej w mleku upodobnionym dokonuje się pewnych zmian , które zmniejszają stopień szkodliwości nie zmienionego mleka krowiego .

Jest to proces przechodzenia niemowlęcia karmionego piersią od żywienia niezależnego od spożywania mleka matki . Zależy w większości przypadków od sposobu żywienia niemowlęcia , który wybrała matka . Obiektywnie nie powinno się zaczynać odstawiania wcześniej niż w 5 miesiącu życia , zależnie od stopnia dojrzałości rozwojowej niemowlęcia . proces odstawiania od piersi , w którymkolwiek z okresów pierwszego roku życia , powinien się odbywać bardzo powoli . Po wprowadzeniu pierwszych posiłków bezmlecznych ich stosowanie może trwać przez kilka miesięcy oprócz karmienia piersią . Można również , zgodnie z wolą matki , wprowadzać np. w odstępach miesięcznych posiłki z mleka następnego i mieszanek mleczno-zbożowych , zamiast odpowiednich posiłków z piersi , chociaż obecnie uważa się , że do końca 1 roku życia nie należy wprowadzać posiłków z mleka krowiego .